W miejscowości Uhły w obwodzie rówieńskim na Ukrainie rozpoczęły się poszukiwania ofiar wydarzeń z 1943 roku, będących częścią rzezi wołyńskiej – jednej z najtragiczniejszych kart w historii relacji polsko-ukraińskich.
Celem działań jest odnalezienie miejsca pochówku mieszkańców wsi – Polaków i Ukraińców – którzy zginęli w latach 40. XX wieku. Ekspedycja ma potrwać wstępnie około tygodnia.
Wspólne działania i międzynarodowa współpraca
Prace prowadzone są przez przedsiębiorstwo „Dola” z obwodu lwowskiego, które uzyskało stosowne pozwolenie od Ministerstwa Kultury Ukrainy w 2025 roku. Zleceniodawcą działań jest Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej.
Inicjatywa została zapoczątkowana przez Karolinę Romanowską, przewodniczącą stowarzyszenia „Polsko-ukraińskie pojednanie”. W projekt zaangażowani są także polscy specjaliści, w tym zespół z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego pod kierownictwem prof. Andrzeja Ossowskiego.
Jak informuje Ministerstwo Kultury Ukrainy, prawdopodobne miejsce pochówku znajduje się w pobliżu dawnego cmentarza ewangelickiego, gdzie na początku XX wieku chowano mieszkańców niemieckich osad.
Dokładna liczba ofiar oraz okoliczności tragedii w Uhłach do dziś nie zostały w pełni ustalone.
Wieś Uhły, obecnie położona na terenie gminy miejskiej Sarny w obwodzie rówieńskim, w latach 20. i 30. XX wieku należała do gminy Stepań w powiecie kostopolskim, w województwie wołyńskim II Rzeczypospolitej. W tym okresie znaczną część mieszkańców stanowili Polacy.
Jak informuje Pomorski Uniwersytet Medyczny, w działaniach biorą udział zespoły specjalistów z Polski i Ukrainy, a także przedstawiciele instytucji publicznych oraz rodziny ofiar. Tego typu współpraca ma istotne znaczenie nie tylko dla samych badań, ale również dla rzetelnego dokumentowania historii i budowania odpowiedzialnego podejścia do trudnych wydarzeń z przeszłości.
Prace prowadzone w Uhłach stanowią część szerszego programu badawczego realizowanego przez Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie. Jego głównym celem jest odnajdywanie i identyfikacja ofiar oraz przywracanie pamięci o osobach, które zginęły w wyniku działań systemów totalitarnych.
W ramach tego programu wykorzystywane są zaawansowane metody analizy genetycznej, które pozwalają na porównywanie materiału DNA i ustalanie tożsamości odnalezionych szczątków. Badania prowadzone są we współpracy z partnerami w kraju i za granicą.
Projekt ten odgrywa ważną rolę nie tylko w procesie identyfikacji ofiar, ale również w pomocy rodzinom, które od lat poszukują informacji o losach swoich bliskich. Dzięki temu możliwe jest stopniowe uzupełnianie wiedzy o wydarzeniach historycznych oraz przywracanie pamięci o ich ofiarach.
Poszukiwania miejsca pochówku
Według dostępnych informacji, miejsce badań zostało wytypowane m.in. na podstawie relacji świadków. Istnieje przypuszczenie, że w tym miejscu mogą znajdować się szczątki kilkudziesięciu ofiar.
Na terenie wsi znajduje się symboliczny krzyż upamiętniający dawnych mieszkańców – Polaków – z inskrypcją w języku polskim i ukraińskim.
Jak podkreślają przedstawiciele strony polskiej, celem działań jest nie tylko odnalezienie szczątków, ale przede wszystkim zapewnienie ofiarom godnego pochówku.
– Nie robimy tego dla polityki. Chcemy, aby każda ofiara miała swoje miejsce spoczynku, imię i krzyż – podkreśliła minister kultury i dziedzictwa narodowego Polski Marta Cienkowska w rozmowie z PAP.
Tło historyczne i znaczenie prac
Wieś Uhły przed II wojną światową znajdowała się w granicach II Rzeczypospolitej, gdzie znaczną część mieszkańców stanowili Polacy. W latach 1943–1945 region ten był miejscem tragicznych wydarzeń związanych z konfliktem polsko-ukraińskim.
Przez wiele lat kwestie związane z ekshumacjami i poszukiwaniem ofiar pozostawały przedmiotem sporów między Polską a Ukrainą. W 2017 roku Ukraina wprowadziła moratorium na prowadzenie takich prac, które zostało zniesione dopiero pod koniec 2024 roku po porozumieniu obu państw.
Od tego czasu stopniowo wznawiane są działania poszukiwawcze i ekshumacyjne. W 2025 roku przeprowadzono prace m.in. w miejscowości Puźniki w obwodzie tarnopolskim, gdzie odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób.
Zastępca ministra kultury Ukrainy Iwan Werbycki podkreślił:
Ukraina i Polska wspólnie pracują nad godnym upamiętnieniem ofiar oraz budowaniem wzajemnego zaufania między naszymi narodami, aby ustalić prawdę o trudnych kartach wspólnej historii Ukraińców i Polaków.
Kolejne etapy
Obecne działania w Uhłach stanowią pierwszy etap procesu. W przypadku potwierdzenia miejsca pochówku planowane są dalsze kroki:
– ekshumacja szczątków
– identyfikacja ofiar (w tym badania genetyczne)
– organizacja godnych pochówków
Na 2026 rok zaplanowano również kolejne prace w innych lokalizacjach, w tym w Hucie Pieniackiej i Ostrówkach.
Źródło: Polskie radio / PAP / mincult /
DNW to zespół dziennikarzy, publikujących materiały informacyjne,
publicystyczne i analityczne dotyczące wydarzeń w Polsce
oraz Europie Środkowo-Wschodniej.
Redakcja zajmuje się tematami społecznymi, migracyjnymi,
prawami człowieka, relacjami polsko-ukraińskimi
oraz problematyką dezinformacji i bezpieczeństwa informacyjnego.
Materiały publikowane pod podpisem „Redakcja Nowiny Wschodnie”
powstają na podstawie informacji pochodzących z oficjalnych komunikatów,
źródeł instytucjonalnych, relacji własnych
oraz pracy zespołowej redakcji.
