Po 2022 roku współpraca wojskowa Rosji i Iranu wyraźnie się pogłębiła. Jej najbardziej widocznym elementem stało się wykorzystanie przez Rosję irańskich bezzałogowców Shahed-131 i Shahed-136 w wojnie przeciwko Ukrainie. Następnie Moskwa uruchomiła produkcję tych konstrukcji na własnym terytorium i rozpoczęła ich modernizację na podstawie doświadczeń bojowych.
W 2026 roku pojawiły się także przesłanki, że podczas irańskiej kampanii w regionie Zatoki Perskiej mógł zostać użyty rosyjski wariant Geran-2. Nie jest to jednak wystarczający dowód na istnienie szerokiego i systematycznego transferu rosyjskiej technologii dronowej do Iranu.
Analiza autora: najważniejszą zmianą nie jest wyłącznie wzrost liczby bezzałogowców. Istotniejsze jest powstanie modelu współpracy, który łączy transfer konstrukcji, lokalizację produkcji, testowanie uzbrojenia w realnej wojnie, szybkie modyfikacje oraz zwiększanie zdolności przemysłowych.
Od irańskiego Shaheda do rosyjskiego Gerana
Według CSIS po kontaktach rosyjskich przedstawicieli z Iranem w 2022 roku uzgodniono dostawy Shahedów-131 i Shahedów-136. W Rosji otrzymały one oznaczenia Geran-1 i Geran-2. Kolejnym etapem była lokalizacja produkcji w specjalnej strefie ekonomicznej Jełabuga w Tatarstanie.
CSIS, opierając się na zdjęciach satelitarnych i danych otwartych, ocenia, że zakład w Jełabudze został istotnie rozbudowany i w 2026 roku mógł osiągnąć zdolność produkcji ponad 5 500 bezzałogowców miesięcznie. Jest to szacunek analityczny, a nie oficjalna rosyjska statystyka, dlatego liczbę tę należy traktować jako przybliżenie.
Źródło: CSIS – A Closer Look at the Yelabuga UAV Factory
Rosja zmieniała między innymi systemy nawigacji i łączności, napęd, ładunek oraz sposób użycia Geranów. Rozwiązania są sprawdzane na polu walki, a skuteczne modyfikacje mogą być szybko wdrażane w kolejnych seriach produkcyjnych.
Źródło: CSIS – Shahed to Geran: How Russia Continues to Reinvent the One-Way Attack Drone
Wojna jako laboratorium rozwoju
CSIS wskazuje, że tempo zmian w rosyjskim programie Geran jest liczone raczej w tygodniach niż w latach. Oznacza to, że doświadczenia operatorów mogą szybko trafiać do procesu projektowania i produkcji, a kolejne warianty systemu są sprawdzane w warunkach bojowych.
Źródło: CSIS – Shahed to Geran: How Russia Continues to Reinvent the One-Way Attack Drone
Analiza autora: dla Iranu wartość rosyjskich doświadczeń nie musi oznaczać przekazywania każdej nowej modyfikacji Gerana. Teheran może jednak obserwować, jakie rozwiązania okazują się użyteczne w działaniach przeciwko nowoczesnej obronie powietrznej i środkom walki elektronicznej. Dotyczy to odporności na zakłócenia nawigacji, profili lotu, użycia dużej liczby dronów jednocześnie oraz reagowania na nowe metody przechwytywania.
Ekonomika masowych ataków
Wojna w Ukrainie pokazała ekonomiczny wymiar wykorzystania bezzałogowców. RUSI zwraca uwagę, że masowe użycie relatywnie tanich Geranów może zmuszać obronę do wykorzystywania znacznie droższych środków przechwytujących. W rezultacie rośnie znaczenie tańszych i możliwych do masowej produkcji metod zwalczania dronów.
Źródło: RUSI – Octopus Adds an Additional Layer to Ukraine’s Air Defences
Ukraińskie doświadczenia obejmują wykorzystanie sensorów akustycznych, mobilnych zespołów obserwacyjnych i ogniowych, cyfrowego obrazu sytuacji powietrznej, środków walki elektronicznej oraz dronów przechwytujących.
Źródło: RUSI – Octopus Adds an Additional Layer to Ukraine’s Air Defences
Analiza autora: skuteczność masowych ataków zależy nie tylko od parametrów pojedynczego drona. Równie istotne są cena jednostkowa, tempo produkcji, możliwość szybkiego uzupełniania strat i zdolność do dostosowywania systemu do działań przeciwnika.
Czy współpraca staje się bardziej wzajemna?
W marcu 2026 roku CSIS opisał przypadek mogący wskazywać na bardziej wzajemny charakter współpracy rosyjsko-irańskiej. Analiza szczątków i materiałów wideo sugerowała, że podczas irańskiej kampanii odwetowej w regionie Zatoki Perskiej mógł zostać wykorzystany rosyjski Geran-2. Oznaczenia seryjne miały wskazywać na zakład Kupol w Iżewsku, a wyposażenie nawigacyjne — na rosyjski system Kometa-M odporny na zakłócenia.
Źródło: CSIS – Unpacking Iran’s Drone Campaign in the Gulf
Fakt: dostępne publicznie dane nie potwierdzają istnienia pełnego i systematycznego mechanizmu transferu rosyjskiej technologii dronowej do Iranu.
Analiza autora: jeśli opisany przypadek zostanie potwierdzony, może wskazywać na przepływ rozwiązań w kierunku odwrotnym do początkowych dostaw Shahedów z Iranu do Rosji. Ważniejszy niż transfer pojedynczych komponentów może być jednak szerszy przepływ wiedzy dotyczącej produkcji, taktyki użycia i modernizowania bezzałogowców.
Partnerstwo strategiczne i bezpieczeństwo Europy
17 stycznia 2025 roku Władimir Putin i Masud Pezeszkian podpisali traktat o kompleksowym partnerstwie strategicznym Rosji i Iranu. Dokument obejmuje również współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony.
Źródło: Ministerstwo Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej
Fakt: traktat nie ustanawia automatycznego mechanizmu wzajemnej obrony porównywalnego z art. 5 NATO. Nie powinien więc być interpretowany jako odpowiednik sojuszu wojskowego NATO.
Rosyjskie zdolności bezzałogowe mają znaczenie także poza Ukrainą. W nocy z 9 na 10 września 2025 roku polskie władze poinformowały o naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie drony. Ministerstwo Spraw Zagranicznych podało, że granicę przekroczyło 19 obiektów.
Źródło: Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP
Polskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji informowało następnie, że wykryto co najmniej 19 obiektów, z których odnaleziono 16.
Źródło: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
Fakt: incydent w Polsce nie dowodzi bezpośredniego związku z irańsko-rosyjską współpracą dronową. Pokazuje jednak, że rosyjskie zdolności rozwijane podczas wojny mogą bezpośrednio wpływać na bezpieczeństwo państw NATO.
12 września 2025 roku NATO uruchomiło Eastern Sentry w celu wzmocnienia wschodniej flanki. Inicjatywa obejmowała zarówno tradycyjne zdolności wojskowe, jak i technologie przeznaczone do przeciwdziałania dronom.
Źródło: NATO – Eastern Sentry
Wnioski
Najlepiej udokumentowanym elementem współpracy Rosji i Iranu po 2022 roku jest rozwój rosyjskiego programu Geran: przejęcie irańskiej konstrukcji, uruchomienie produkcji w Rosji oraz jej stopniowe dostosowywanie do realiów wojny.
Źródła: CSIS – A Closer Look at the Yelabuga UAV Factory; CSIS – Shahed to Geran: How Russia Continues to Reinvent the One-Way Attack Drone
Znacznie mniej jednoznacznie udokumentowany jest transfer rosyjskiej technologii do Iranu. Możliwe wykorzystanie Gerana-2 w irańskiej kampanii w 2026 roku stanowi ważną przesłankę, lecz nie pozwala określić skali ani trwałości takiej współpracy.
Źródło: CSIS – Unpacking Iran’s Drone Campaign in the Gulf
Analiza autora: Europa powinna traktować zagrożenie dronowe nie tylko jako problem technologiczny, ale również przemysłowy, ekonomiczny i organizacyjny. Skuteczna obrona wymaga warstwowego systemu wykrywania i przechwytywania, środków walki elektronicznej, odpowiednich zapasów oraz zdolności do szybkiej modernizacji i zwiększania produkcji.
Źródło: CSIS / RUSI / Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji / Ministerstwo Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej
Iranista i analityk specjalizujący się w geopolityce Bliskiego Wschodu, polityce Iranu oraz bezpieczeństwie międzynarodowym. Autor publikacji poświęconych irańskiemu programowi nuklearnemu i współpracy irańsko-rosyjskiej, publikował m.in. na portalu BiznesAlert.
Absolwent studiów z administracji biznesowej oraz MBA. Przez pięć lat kształcił się na studiach doktoranckich z ekonomii, finansów i zarządzania na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie.
Na łamach Nowin Wschodnich analizuje międzynarodowe procesy polityczne i gospodarcze, konflikty zbrojne oraz rywalizację mocarstw, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na bezpieczeństwo Polski, Ukrainy i Europy. W swoich publikacjach łączy wiedzę o Bliskim Wschodzie z perspektywą ekonomiczną i strategiczną.
Co sądzisz o tym materiale?
Dołącz do rozmowy. Komentarze powinny odnosić się do tematu artykułu.
Napisz komentarz