Na kanale byłego premiera Morawieckiego pokazał się film dokumentujący debaty odbyte podczas wydarzenia „Rozwój + Wy”, a przez media nazwanym „Grill z Mateuszem Morawieckim” i jeszcze kilka innych wariantów. Film długi, bardzo długi. Ponad dziewięciogodzinny. W tym artykule zajmuję się jedynie ostatnią debatą, a w zasadzie poglądami jakie w niej wygłosił znakomity publicysta Jan Maria Rokita. Mniej obeznanym z tym, co się dzieje małe wprowadzenie.
Kilka ostatnich tygodni to wstrząsy na politycznej scenie z powodu dzielącej się prawicy. PiS płaci za mocne skręcenie w stronę brunatnej części i promowanie takich polityków jak Czarnek. Ostatnio miałem wrażenie, że jestem w jakimś dziwnym miejscu. PiS, w którym jak w każdej partii są ludzie lepsi i gorsi mówili takie rzeczy, jakby stoczyli się w otchłań ksenofobii i antyukraińskiej histerii. A mówimy o partii, jaka w 2022 roku swoimi decyzjami uratowała praktycznie Ukrainę od upadku. Ten udział w nagonce trwał bardzo długo, zaczął się przed wyborami prezydenckimi w zeszłym roku i swoją kulminację znalazł niedawno w żądaniu kandydata na premiera PiS Przemysława Czarnka aby nie udzielać pomocy Ukrainie.
Źródło: Film z kanału Mateusza Morawieckiego Rozwój + Wy | Główna Scena | Mateusz Morawiecki i Goście
Było to jakby echo skandalu z miasta Kielce, gdzie radni PiS podjęli uchwałę by nie przekazywać obiecanych zużytych autobusów do partnerskiego miasta Winnica w Ukrainie bowiem mogą one jeździć … po ulicy Bandery. Gdyby nie interwencja mądrzejszych ludzi, poważniej traktujących chrześcijańskie wezwanie Chrystusa by pomagać, Kielce zapłaciłyby dziesiątki tysięcy złotych za utylizację tych autobusów. Na szczęście internauci zebrali kilkaset tysięcy złotych i kupują te autobusy by wysłać na Ukrainę. Radni PiS woleli postąpić w myśl starego powiedzenia: „co z tego, że mi zdechła krowa, skoro u nielubianego sąsiada zdechły dwie”.
I pękło. Spodziewałem się tego, choć nie wiedziałem kiedy i w jakim składzie. Oto mamy otwarty konflikt sekciarzy z PiS dryfujących w stronę szowinizmu (Kowalski, Czarnek itp.) oraz ratunkową tratwę pod nazwą „Przyzwoitość”. Nazwę jej nadałem dopiero po obejrzeniu pełnych 9 godzin debat, w tym ostatniej z udziałem Jana Maria Rokity, generała Rajmunda Andrzejczaka oraz byłego premiera Mateusza Morawieckiego trzy razy. Chciałem zrozumieć, czy czegoś nie pominąłem, a przez to źle zrozumiałem, stąd to długie wpatrywanie się w debatę oraz notatki.
Źródło: Film z kanału Mateusza Morawieckiego Rozwój + Wy | Główna Scena | Mateusz Morawiecki i Goście
Zrelacjonowałem tu występ Jana Maria Rokity, warto przeczytać jeśli ktoś nie oglądał. Nie był jedynym wspierającym Ukrainę. Postawił ważne tezy, wysnuł wnioski z polityki takie, jakich zapewne Kaczyński wolałby nie słyszeć. W relacji stosuję oryginalne nazewnictwo Rokity. Bez własnych wtrąceń i podsumowań, jakie jest na końcu. To zaczynamy.
1. Diagnostyka impasu rozwojowego i wyczerpanie dotychczasowego modelu
Jan Rokita rozpoczął od nawiązania do swoich doświadczeń sprzed 20 lat z prac nad programem Platformy Obywatelskiej. Zauważył anegdotycznie, że Donald Tusk uważał publikowanie jakichkolwiek programów wyborczych za „śmiertelne niebezpieczeństwo”, ponieważ każdy konkretny zapis komuś się nie spodoba, co zmniejsza efektywność wyborczą.
Źródło: Film z kanału Mateusza Morawieckiego Rozwój + Wy | Główna Scena | Mateusz Morawiecki i Goście
Główną tezą Rokity było twierdzenie, że Polska znalazła się w impasie rozwojowym, wynikającym z całkowitego wyczerpania się dwóch dotychczasowych trajektorii:
- Trajektoria liberalno-rynkowa (lata 90.): Oparta na indywidualnej przedsiębiorczości, wolnym rynku i konkurencji kosztowej. Wyciągnięto z niej maksimum, ale wyczerpała się w wyniku kryzysu europejskiego na początku lat 2000. Obecnie nasycenie konkurencją jest tak duże, że ludzie nie widzą przestrzeni do prostej przedsiębiorczości.
- Trajektoria państwowo-etatystyczna (rządy PiS / Morawieckiego): Oparta na szerokich programach socjalnych, podnoszeniu płac i wielkich inwestycjach państwowych. Trajektoria ta dopchnęła do ściany możliwości finansowe i interwencyjne państwa. Więcej jest już niemożliwe.
Rokita podkreślił, że polityczni epigoni obu tych dróg (Sławomir Mentzen dla liberalizmu i Adrian Zandberg dla etatyzmu) tkwią w „trumnach dawnych idei” i nie potrafią zaoferować rozwiązania. Docenił Mateusza Morawieckiego jako polityka stale poszukującego sposobów przełamania impasu (czego przykładem była dawniej walka z pułapką średniego wzrostu, a dziś inicjatywa Rozwój Plus).
2. Ukraina, Rosja i wielkość Polski na Wschodzie
Rokita przedstawił jedno z najbardziej kategorycznych i radykalnych stanowisk w kwestii polityki wschodniej:
- Fundamentalny interes państwa: Odpychanie Rosji od polskich granic jest absolutnym i bezdyskusyjnym celem Polski. W konsekwencji Polska musi prowadzić bezapelacyjną, 100-procentową strategię wspierania każdej Ukrainy.
- Stosunek do ustroju i ideologii Ukrainy: Rokicie nie przeszkadza korupcja, Wołyń, kult Bandery czy antydemokratyczne tendencje w Kijowie, dopóki Ukraina walczy z Rosją. Odpowiadając na prowokacyjne pytanie Dębskiego, stwierdził jednoznacznie: nawet Ukraina stawiająca na sztandary SS Galizien jest polskim sojusznikiem, jeśli bije się z Rosją.
- Geopolityczna prawda o Polsce: Historyczna wielkość, moc i mocarstwowość Polski od XV wieku rozstrzygała się wyłącznie na Wschodzie. Polska nigdy nie stanie się faktycznym, równorzędnym partnerem kształtującym politykę Zachodu, gdyż narody zachodnie nie znają i nie chcą znać polskiej historii. Autorytet Polski na Zachodzie wynika bezpośrednio z jej siły i wpływu na Wschodzie.
- Ocena działań Morawieckiego z 2022 r.: Rokita powiedział, że Morawiecki zyskał jego głęboki szacunek w 2022 roku, gdy po wybuchu wojny przejął inicjatywę w Europie, jeździł do Berlina, szydził z niemieckich deklaracji wysłania 5 tysięcy hełmów i przestawił Polskę na uniezależnienie od rosyjskiego gazu. Nawet niemieckie media pisały wtedy o Polsce jako tych, co byli przygotowani i lepiej oceniali Rosję niż Niemcy.
- Pesymistyczna prognoza ws. Rosji i wojny: Celem Rosji (niezależnie od tego, kto nią rządzi) nie jest bezpośrednia wojna z Polską, lecz odbudowa imperium sowieckiego i „zbieranie ziem ruskich”. Wojna ta nie skończy się szybko – obok polskiej granicy powstanie stały punkt zapalny, bowiem Putin nie spocznie, dopóki nie zajmie Ukrainy.
- Potrzeba twardego reżimu na Ukrainie: Rokita postawił pesymistyczną tezę, że romantyczna, praworządna i w pełni demokratyczna Ukraina nie zdoła obronić się przed Rosją. Polska potrzebuje na Ukrainie twardej władzy, reżimu wojskowego i silnej ręki, bo tylko taka struktura wytrzyma napór Moskwy.
3. Prawicowa dekadencja i histeryzacja polityki
W odpowiedzi na propozycje Morawieckiego dotyczące budowania spójności społecznej, Rokita zarzucił byłemu premierowi brak politycznego realizmu. Wskazał, że polska polityka znajduje się w stanie permanentnej histeryzacji, w której walka partyjna stała się głównym wehikułem władzy.
Jednocześnie Rokita sformułował ostrą krytykę zjawiska, które nazwał „dekadencją na prawicy”:
- O ile dekadencja lewicowa (niechęć do religii i narodu) jest zjawiskiem znanym, o tyle na polskiej prawicy pojawił się niebezpieczny antyamerykanizm, niechęć do wspierania Ukrainy oraz sympatia do wrogów cywilizacji zachodniej (np. irańskich mułłów czy Rosji).
- Skrytykował postawy (wskazując m.in. na wypowiedzi Przemysława Czarnka, które sugerują porzucenie Ukrainy. Nazwał to „szkodliwą dywersją” i „zdradą cywilizacji zachodniej”. Wspomniał, że mówił o tym bezpośrednio po wypowiedziach Czarnka.
- Podkreślił, że filarami polskiego interesu narodowego muszą być: wielkość Polski oraz potęga zjednoczonego Zachodu pod przywództwem USA.
Moje uwagi:
Rokita choć powołał się na przyzwoitość w polityce, na to, że oczekuje byśmy ją wprowadzili do debaty publicznej zamiast, jak to nazwał – „histeryzacji”, chciałby by nad Dnieprem zainstalowała się władza wojskowa, totalitarna. Pomija przy tym jeden fakt. Ukraina jako kraj totalitarny będzie nadal utrzymankiem Europy, niezdolnym do samodzielnego finansowania swojego istnienia. Tylko demokracja może zapewnić Ukrainie gospodarkę kwitnącą i finansującą jej obronę. Nie jest prawdą, że demokracja źle działa w warunkach wojennych. Wystarczy wypracować mechanizmy postępowania, o których sam wspominał, a mamy do czynienia z Izraelem wschodu Europy. Nikt nie zaprzeczy, że Izrael jest państwem demokratycznym.
Z dużą przyjemnością oglądałem występ Jana Maria Rokity i liczę, że jego osoba wpłynie na kształtującą się nową siłę, że pójdzie w stronę konserwatyzmu, nie szowinizmu. W Polsce brakuje nie tylko przyzwoitości w polityce, ale także partii stricte konserwatywnej, jak z tych podstaw sprzeciwi się dalszemu psuciu polityki poprzez schlebianie najniższym instynktom najpodlejszej części elektoratu. Nie jest istotne tutaj, na ile zgadzam się z Rokitą. Ważne, że mówi to, co powinno się teraz mówić. Należy skończyć w kupowaniem głosów poprzez najpodlejszy rodzaj populizmu żerujący na nienawiści. Pierwsze sondaże brzmią optymistycznie. Morawieckiego by poprarło ponad 7% wyborców, a to dopiero początek. Morawiecki jeszcze nie zaczął kampanii tworzącej struktury partyjne, ta dopiero ruszy jesienią. Czy to dobry czas? Nie wiem. Mam nadzieję, że PiS szowinistyczny Czarnka i Kowalskiego upadnie.
Każdemu polecam obejrzenie debaty, a niemającym czasu niedługo zrobię podsumowanie wystąpienia Morawieckiego i gen. Andrzejczaka.
Źródło Kanał YouTube Mateusza Morawieckiego: Link do filmu
Działacz opozycji antykomunistycznej w latach osiemdziesiątych XX wieku. Brał udział w podziemnej działalności wydawniczej – drukował i kolportował ulotki oraz uczestniczył w demonstracjach. W latach 1985–1986 był współorganizatorem audycji podziemnego Radia „Solidarność”. Od 1986 roku związany z Ruchem „Wolność i Pokój”. Za działalność opozycyjną był wielokrotnie represjonowany – karany grzywnami i aresztem.
Po 1989 roku pracował w sektorze prywatnym. Zajmuje się badawczo historią polskiej i czechosłowackiej opozycji antykomunistycznej. Jest współautorem książki oraz licznych artykułów naukowych i publicystycznych. Publikuje teksty o tematyce historycznej, społecznej i międzynarodowej, w tym dotyczące Ukrainy, m.in. na portalach LCA.pl oraz Fundacji „Wolność i Pokój”. Od 2014 roku aktywnie działa jako wolontariusz, wspierając Ukrainę oraz inicjatywy pomocowe.
Za działalność na rzecz wolności i niepodległości Polski został odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności (2016), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2022) oraz Medalem Pro Patria (2025)
