Jedna z najbardziej rozpoznawalnych niezależnych redakcji w Rosji kończy działalność w swojej dotychczasowej siedzibie w Moskwie. Według doniesień z 9 listopada 2026 roku dziennikarze „Nowej Gaziety” opuścili redakcję, która przez ponad trzy dekady była symbolem walki o wolność słowa, ujawniania nadużyć władzy i obrony praw człowieka. Historia tego tytułu to również historia represji, prześladowań i zabójstw osób związanych z dziennikarstwem śledczym.
Ponad 30 lat niezależnego dziennikarstwa w Rosji
„Nowaja Gazieta” powstała w 1993 roku, w okresie przemian politycznych i społecznych po rozpadzie Związku Radzieckiego. Z czasem stała się jednym z najważniejszych rosyjskich tytułów zajmujących się dziennikarstwem śledczym.
Jej autorzy opisywali korupcję, działalność rosyjskich służb bezpieczeństwa, naruszenia praw człowieka oraz działania wojenne prowadzone przez Rosję. Szczególne miejsce w historii gazety zajmowały publikacje dotyczące Czeczenii.
W państwie, w którym przestrzeń dla niezależnych mediów systematycznie się kurczyła, redakcja przez lata pozostawała jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów krytycznych wobec władz.
Sześć osób związanych z redakcją straciło życie
Historia „Nowej Gaziety” naznaczona jest tragediami. Wśród zamordowanych osób związanych z redakcją byli dziennikarze Igor Domnikow, Jurij Szczekoczichin, Anna Politkowska i Anastazja Baburowa, a także adwokat Stanisław Markiełow oraz obrończyni praw człowieka Natalia Estemirowa.
Jedną z najbardziej znanych postaci była Anna Politkowska, która dokumentowała łamanie praw człowieka podczas wojny w Czeczenii i otwarcie krytykowała rosyjskie władze.
Została zastrzelona 7 października 2006 roku w Moskwie. Jej śmierć stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli zagrożeń, z jakimi mierzą się niezależni dziennikarze w Rosji.
Rosyjskie władze od lat ograniczały działalność gazety
Po rozpoczęciu pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku presja na niezależne rosyjskie media jeszcze bardziej się nasiliła.
W 2022 roku rosyjski sąd unieważnił rejestrację drukowanego wydania „Nowej Gaziety”. Był to jeden z najpoważniejszych ciosów wymierzonych w redakcję, która od lat funkcjonowała w coraz trudniejszych warunkach politycznych i prawnych.
Pomimo tych ograniczeń dziennikarze związani z tytułem kontynuowali swoją pracę, starając się zachować niezależność redakcyjną.
Według informacji przekazanych 9 listopada 2026 roku zakończył się kolejny etap tej historii — działalność redakcji w jej moskiewskiej siedzibie.
Dmitrij Muratow apeluje o pamięć o więźniach politycznych i pomoc Ukrainie
Z redakcją przez wiele lat związany był Dmitrij Muratow, laureat Pokojowej Nagrody Nobla z 2021 roku.
Muratow został uhonorowany za działania na rzecz wolności wypowiedzi, która stanowi jeden z podstawowych warunków funkcjonowania demokratycznego społeczeństwa.
Według relacji dotyczących opuszczenia moskiewskiej redakcji dziennikarz zaapelował, aby nie zapominać o więźniach politycznych przetrzymywanych w Rosji.
Zwrócił również uwagę na konieczność tworzenia kolejnych korytarzy humanitarnych w Ukrainie, umożliwiających niesienie pomocy osobom dotkniętym wojną.
Kreml mówi o zwykłej rotacji mediów
Szczególne kontrowersje wywołała reakcja rosyjskich władz na doniesienia o zakończeniu działalności moskiewskiej redakcji.
Według przekazanej relacji rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow przedstawił zamknięcie gazety jako naturalne zjawisko zachodzące na rynku medialnym. Stwierdził, że z roku na rok jedne media przestają istnieć, a ich miejsce zajmują kolejne.
Takie wyjaśnienie pomija jednak wieloletni kontekst presji politycznej, ograniczeń prawnych i represji wobec niezależnego dziennikarstwa w Rosji.
W przypadku „Nowej Gaziety” nie chodzi wyłącznie o problemy ekonomiczne czy zwykłe zmiany na rynku prasowym. Historia redakcji pokazuje, jak trudne stało się funkcjonowanie mediów niezależnych od rosyjskich władz.
Co dalej z niezależnym dziennikarstwem w Rosji?
Zamknięcie moskiewskiej redakcji „Nowej Gaziety” ma znaczenie znacznie wykraczające poza los jednego tytułu prasowego.
To kolejny symbol kurczenia się przestrzeni dla niezależnego dziennikarstwa w Rosji, szczególnie po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny przeciwko Ukrainie.
Jednocześnie należy odróżnić zakończenie pracy konkretnej redakcji w Moskwie od definitywnego końca wszystkich inicjatyw dziennikarskich związanych z marką „Nowaja Gazieta”. Część rosyjskich dziennikarzy kontynuuje działalność poza granicami kraju.
Przez ponad trzy dekady „Nowaja Gazieta” publikowała materiały, których rosyjskie władze często nie chciały widzieć w przestrzeni publicznej. Jej historia pozostaje świadectwem ceny, jaką niezależni dziennikarze płacą za prawo do informowania społeczeństwa.
Zamknięcie moskiewskiej redakcji nie oznacza, że pytania stawiane przez jej autorów przestały istnieć. Oznacza jednak, że w dzisiejszej Rosji coraz trudniej zadawać je publicznie.
Dziennikarz i redaktor naczelny portalu informacyjnego Nowiny Wschodnie, obserwowanego w mediach społecznościowych przez ponad 140 tys. osób. Absolwent dziennikarstwa i komunikacji społecznej. Od 2017 roku współtworzy i rozwija Nowiny Wschodnie. Doświadczenie zawodowe zdobywał, współpracując z mediami lokalnymi i międzynarodowymi.
Specjalizuje się w weryfikacji informacji, przeciwdziałaniu dezinformacji i propagandzie oraz bezpieczeństwie informacyjnym. W swojej pracy koncentruje się na Polsce, Ukrainie, Europie Wschodniej i relacjach polsko-ukraińskich. Jest również założycielem organizacji non-profit działającej na rzecz integracji i dialogu międzykulturowego.
Co sądzisz o tym materiale?
Dołącz do rozmowy. Komentarze powinny odnosić się do tematu artykułu.
Napisz komentarz