Wierchowna Rada Ukrainy przyjęła w pierwszym czytaniu projekt ustawy nr 14093, który zakłada zmianę nazwy ukraińskiej monety rozmienialnej z „kopijki” na historyczną nazwę „szag” (ukr. шаг). Za przyjęciem projektu głosowało 264 deputowanych.
Celem tej decyzji jest derusyfikacja i dekolonizacja terminologii monetarnej oraz przywrócenie historycznie uzasadnionej, rodzimej nazwy drobnej jednostki pieniężnej Ukrainy. Zmiana ma również wymiar symboliczny – stanowi element szerszego procesu odchodzenia od spuścizny rosyjskiej i radzieckiej w przestrzeni publicznej.
Co zakłada projekt ustawy
– projekt został przyjęty „za podstawę” i skierowany do dalszych prac parlamentarnych
– kopijki i szagi mają funkcjonować w obiegu równolegle
– relacja między nimi ma wynosić 1:1
– Narodowy Bank Ukrainy nie planuje specjalnego, przymusowego wycofywania kopijek z obiegu
– ostateczne głosowanie nad przyjęciem ustawy w całości zaplanowano na 27 grudnia 2025 roku
Dlaczego „kopijka” ma zostać zastąpiona?
Według autorów projektu oraz Narodowego Banku Ukrainy nazwa „kopijka” jest bezpośrednio związana z rosyjskim systemem monetarnym. Jej pochodzenie wywodzi się z moskiewskich monet z XVI–XVII wieku, na których widniał wizerunek jeźdźca z kopią. Termin ten funkcjonował w strefie rubla i został narzucony Ukrainie w okresie carskim i radzieckim.
Z kolei „szag” to nazwa znana na ziemiach ukraińskich już w XVI–XVII wieku, używana jako określenie drobnej monety. Pojawia się ona także w literaturze klasycznej – m.in. u Iwana Kotlarewskiego, Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki czy Panasa Myrnego. Szag funkcjonował również w okresie Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1918–1919.
Głos ekspertów
Szef Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, Ołeksandr Alforow, podkreślił, że rezygnacja z nazwy „kopijka” oznacza symboliczne zerwanie z pojęciami związanymi z tzw. „russkim mirem” oraz z kolonialną przeszłością. Według UINP zmiana nazwy monety jest logicznym elementem polityki pamięci i tożsamości narodowej.
Ekspercka komisja UINP już w listopadzie 2024 roku wydała pozytywną opinię, wskazując, że „kopijka” jest symbolem powiązanym z realizacją rosyjskiej polityki imperialnej, natomiast „szag” wpisuje się w ukraińską tradycję historyczną i kulturową.
Co dalej?
Inicjatorem zmiany był Narodowy Bank Ukrainy, który od 2024 roku prowadził prace analityczne i konsultacyjne w tym zakresie. Jeśli ustawa zostanie przyjęta w drugim czytaniu, „szag” stanie się oficjalną nazwą ukraińskiej monety rozmienialnej, kończąc symbolicznie reformę monetarną zapoczątkowaną w 1996 roku wraz z wprowadzeniem hrywny.
Źródła: komunikaty Wierchownej Rady Ukrainy / Narodowy Bank Ukrainy / Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej (UINP) / media ukraińskie: Liga.net, RBC Ukraina, Zaxid.net
– materiały historyczne i numizmatyczne dotyczące systemu pieniężnego Ukrainy
Dziennikarz i redaktor naczelny portalu informacyjnego Nowiny Wschodnie, obserwowanego w mediach społecznościowych przez ponad 140 tys. osób. Absolwent dziennikarstwa i komunikacji społecznej. Od 2017 roku współtworzy i rozwija Nowiny Wschodnie. Doświadczenie zawodowe zdobywał, współpracując z mediami lokalnymi i międzynarodowymi.
Specjalizuje się w weryfikacji informacji, przeciwdziałaniu dezinformacji i propagandzie oraz bezpieczeństwie informacyjnym. W swojej pracy koncentruje się na Polsce, Ukrainie, Europie Wschodniej i relacjach polsko-ukraińskich. Jest również założycielem organizacji non-profit działającej na rzecz integracji i dialogu międzykulturowego.