Zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego abp Światosław Szewczuk skierował list do przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski abp. Tadeusza Wojdy SAC. Ukraińscy biskupi dziękują w nim Kościołowi katolickiemu i narodowi polskiemu za pomoc udzielaną Ukrainie oraz uchodźcom. Jednocześnie apelują, by w czasie narastających napięć w relacjach polsko-ukraińskich nie pozwolić, aby wzajemne oskarżenia i nieufność zniszczyły dorobek pojednania budowany przez ostatnie dekady.
List został przyjęty przez biskupów Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego podczas Synodu, który odbył się w dniach 1–10 lipca 2026 roku w Sanktuarium Maryjnym w Zarwanicy na Ukrainie. Konferencja Episkopatu Polski poinformowała o dokumencie 22 września.
Podziękowania dla Polaków za pomoc Ukrainie
Jednym z najważniejszych elementów listu jest podziękowanie skierowane bezpośrednio do polskiego Kościoła i społeczeństwa.
Ukraińscy hierarchowie przypominają o pomocy, którą Polska udziela Ukrainie od czasu rozpoczęcia pełnoskalowej rosyjskiej inwazji, zwracając szczególną uwagę na wsparcie osób zmuszonych przez wojnę do opuszczenia swoich domów.
„Pragniemy szczególnie podziękować Kościołowi katolickiemu i narodowi polskiemu za modlitewne wsparcie, zrozumienie i hojność w tym czasie trwającego kryzysu”.
Biskupi zaznaczyli, że swoją wdzięczność wyrażają również w imieniu osób przesiedlonych w wyniku wojny, które znalazły schronienie w Polsce.
Osobne podziękowania skierowano do Konferencji Episkopatu Polski za apel do Polaków dotyczący wsparcia Ukraińców w okresie, gdy rosyjskie ataki systematycznie uderzały w ukraińską infrastrukturę energetyczną.
Nie tylko wojna. Biskupi odnoszą się do relacji polsko-ukraińskich
List nie ogranicza się jednak do podziękowań za pomoc humanitarną i solidarność z Ukrainą.
Ukraińscy hierarchowie odnoszą się także do pogarszającej się atmosfery w relacjach między częścią polskiego i ukraińskiego społeczeństwa. Nie wskazują konkretnych sporów politycznych ani historycznych, ale piszą wprost o pojawiających się w ostatnich miesiącach „głosach wzajemnych oskarżeń i nieufności”.
Ukraińscy biskupi dziękują Polakom
Ich odpowiedzią ma być kontynuowanie procesu pojednania.
„Jako pasterze musimy przeciwstawiać się głosom wzajemnych oskarżeń i nieufności, które pojawiły się w ostatnich miesiącach”.
Biskupi dodają, że chcą jednocześnie pokazywać swoje „braterskie zaangażowanie” w dalsze budowanie na dziedzictwie pojednania.
To istotny fragment dokumentu, ponieważ pojawia się w okresie, gdy kwestie pamięci historycznej i oceny tragicznych wydarzeń w stosunkach polsko-ukraińskich pozostają obecne w debacie publicznej obu państw. Sam list nie rozstrzyga tych sporów – jego autorzy koncentrują się na potrzebie dialogu i niedopuszczenia do zerwania relacji.
Jan Paweł II jako punkt odniesienia
W dokumencie wielokrotnie powraca postać Jana Pawła II.
Bezpośrednio przed tegorocznym Synodem Ukraiński Kościół Greckokatolicki upamiętniał 25. rocznicę historycznej pielgrzymki polskiego papieża do Ukrainy.
Dla ukraińskich biskupów właśnie Jan Paweł II pozostaje jednym z symboli polsko-ukraińskiego pojednania.
Hierarchowie przypomnieli jego wezwanie, aby oba narody nie pozostawały więźniami bolesnej historii, lecz potrafiły – w duchu chrześcijańskim – zmierzać w stronę przebaczenia.
Odwołanie do Jana Pawła II nie jest przypadkowe. Już pod koniec czerwca przedstawiciele Kościoła z Polski i Ukrainy opublikowali wspólne oświadczenie dotyczące relacji obu narodów. Podpisali je kardynałowie Mykoła Byczok, Konrad Krajewski, Kazimierz Nycz i Grzegorz Ryś oraz abp Światosław Szewczuk.
W dokumencie podkreślili:
„Zbyt wiele łączy nasze Narody, żebyśmy mogli pozwolić na zaprzepaszczenie wspólnego dziedzictwa”.
Sygnatariusze deklarowali wówczas, że droga polsko-ukraińskiego pojednania rozpoczęta z błogosławieństwem Jana Pawła II powinna być cierpliwie kontynuowana.
Synod zgromadził biskupów z całego świata
List do przewodniczącego polskiego Episkopatu jest tym bardziej znaczący, że został przyjęty nie podczas lokalnego spotkania, lecz Synodu Biskupów Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego.
W obradach w Zarwanicy uczestniczyło 49 hierarchów UKGK z Ukrainy, Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Północnej i Południowej oraz Australii. Wśród nich było 34 biskupów diecezjalnych, dziewięciu biskupów pomocniczych i pięciu emerytowanych.
Synod jest najwyższym organem zarządzającym Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego. Podejmuje najważniejsze decyzje dotyczące funkcjonowania Kościoła zarówno w Ukrainie, jak i w społecznościach ukraińskich poza granicami kraju.
Tegoroczne obrady odbywały się w warunkach trwającej wojny. W przyjętych uchwałach biskupi odnieśli się między innymi do działalności społecznej Kościoła i podziękowali osobom zaangażowanym w pomoc ludziom cierpiącym wskutek wojny.
Kościoły chcą chronić dorobek pojednania
List abp. Szewczuka wpisuje się więc w szerszą serię działań przedstawicieli Kościołów w Polsce i Ukrainie, którzy próbują utrzymać dialog również wtedy, gdy w przestrzeni publicznej powracają trudne tematy historyczne i wzajemne pretensje.
Przekaz ukraińskich biskupów zawiera dwa równoległe elementy: wdzięczność za polską pomoc podczas wojny oraz wezwanie do ochrony polsko-ukraińskiego pojednania przed narastającą nieufnością.
Nie oznacza to wezwania do rezygnacji z rozmowy o historii. W opublikowanym wcześniej wspólnym oświadczeniu polskich i ukraińskich hierarchów akcent położono na kontynuowanie wspólnej drogi przy jednoczesnym odrzuceniu logiki narzucania drugiej stronie własnej wizji przeszłości.
Teraz biskupi Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego ponownie odwołują się do dziedzictwa Jana Pawła II i przekonują, że nawet w okresie napięć dialog pomiędzy Polakami i Ukraińcami powinien być kontynuowany.
Ich przesłanie można sprowadzić do dwóch słów, które przewijają się przez cały dokument: wdzięczność i pojednanie.
Źródło: Komunikat Konferencji Episkopatu Polski
Dziennikarz i redaktor portalu informacyjnego Nowiny Wschodnie,
działacz społeczny zaangażowany w tematykę migracji, integracji,
praw człowieka oraz relacji polsko-ukraińskich.
Od lat zajmuje się problemami społecznymi, przeciwdziałaniem dezinformacji
i propagandzie rosyjskiej.
Absolwent dziennikarstwa i komunikacji społecznej
na Karkonoskiej Akademii Nauk Stosowanych.
Od 2014 roku publikował teksty dla polskiego portalu w Ukrainie „Słowo Polskie”,
a także współpracował z mediami lokalnymi w Polsce.
Doświadczenie medialne zdobywał również w telewizji —
w ukraińskiej stacji w Winnicy oraz w lokalnej telewizji w Jeleniej Górze.
Jest inicjatorem i współzałożycielem organizacji non profit
działających na rzecz wsparcia uchodźców i migrantów w Polsce.
Współtworzy oraz koordynuje projekty edukacyjne i integracyjne,
w tym szkołę sobotnią dla dzieci z Ukrainy
oraz inicjatywy wspierające osoby w procesie adaptacji i integracji społecznej.
